گویش خیری

به نام خدا

در وبلاگ پیش رو به بررسی گویش خیری از دیدگاه نویسنده وبلاگ پرداخته می شود . خیر مجموعه ای از روستاهای 160 کیلومتری شرق شیراز که در حاشیه جنوبی دریاچه بختگان قرار دارد و شهرهای بزرگ اطراف آن فسا و نی ریز است . این گویش کاملا منطبق بر زیان فارسی است . وبلاگ موجود دربردارنده مطالبی است که به صورت آماتور نوشته شده و نویسنده وبلاگ تحصیلات دانشگاهی در زمینه دستور ، ادبیات و تاریخ زبان فارسی ندارد . همچنین وبلاگ کاملاً‌ مستقل است و وابسته به هیچ گروه یا دسته خاصی نیست . ممکن است در مطالب وبلاگ کاستی هایی با واقعیت ها موجود باشد ممکن است از نظر علمی و فنی درست نباشد ولی نگارنده وبلاگ می کوشد با پرهیز از اینگونه موارد میراث فرهنگی منطقه خود را پاسداری و برای آیندگان این منطقه و همچنین دوستداران زبان و ادب فارسی باقی بگذارد مطالب وبلاگ پیش رو پیش تر در وبلاگ خیر سرزمین من آورده شده بود اما به دلیل کمبود فضای وب و بررسی گویش در یک وبلاگ جدید به این وبلاگ جابجا شد . قسمت عمده مطالب وبلاگ شامل واژگان ویژه گویش خیری است . نویسنده وبلاگ از آوردن واژگان ،‌ اصطلاحات ، و ضرب المثل های فارسی گویش خیری که در زبان فارسی معیار ، محاوره ای و عامیانه کل کشور ایران عیناً وجود دارد پرهیز کرده و تنها آن دسته از واژگان ، اصطلاحات و ضرب المثل هایی را آورده که تنها در منطقه خیر کاربرد دارد . دایره واژگان ویژه خیر ممکن است از واژگان آورده شده فراتر رود و به 10 برابر مقدار موجود برسد . آوردن برگردان های فارسی معیار برای پاره ای از واژه های موجود کاری دشوار است . برخی از  واژه ها همواره معانی آورده شده را نمی دهد و صرف کردن آنها ممکن نیست و در جاهای خاص از آن استفاده می شود . برخی از کلمات تقریباً مهجور و بدون کاربرد شده . پارامترهای بررسی گویش خیری در دسته های زیر بررسی می شود :

1-      واژگان ویژه ( = کلمات مخصوص گویش خیری . این کلمات در بیشتر گویش های استان فارس ، بوشهر و هرمزگان عیناً یا با تغییرات کوچکی کمابیش دیده می شود .)

2-      زبانزدها ( = اصطلاحات )

3-      لحن ( = نوع بیان از لحاظ کاهش و افزایش صدا و مخارج حروف این ویژگی در دیگر گویش های استان فارس محسوس است .)

4-      فرآیندهای واژی (= ابدال ،‌ ادغام و ... )

5-      امثال و حکم شامل ضرب المثل ها و حکایت های پندآموز که تنها خاص مردم خیر است .

واژگان ویژه به معنای کلمات مخصوص گویش خیری است . این کلمات در بیشتر گویش های استان فارس ، بوشهر و هرمزگان عیناً یا با تغییرات کوچکی کمابیش دیده می شود . فرآیندهای واژی صورت گرفته روی کلمات آنها را با تغییرات کوچکی نسبت به زبان فارسی فنی و معیار در آورده است . همچنین برخی از واژه ها از زبان فارسی دری گرفته شده که همچنان در گویش خیری باقی مانده مانند مصادر هشتن و هلیدن که در تمام صیغه ها صرف نمی شوند . منظور نویسنده وبلاگ از زبان فارسی دری زبانی است که از قرن 5 تا 12 خورشیدی در ایران کاربرد داشته از این گذشته تعدادی از واژه های زبان فارسی پهلوی نیز کاربرد دارند منظور نویسنده وبلاگ از زبان فارسی پهلوی زبانی است که متون دینی زرتشتی با آن نوشته شده و این زبان در ایران باستان پیش از حمله اعراب در ایران رواج داشته است . البته از این حیث تمامی گویش های فعلی رایج در استان فارس غنی هستند که بارزترین آن گویش سیوندی می باشد .

نظرات ()

  مطلب جدید به این وبلاگ اضافه نخواهد شد . ادامه مطالب وبلاگ را در لینک زیر ببینید :

http://kheerian-dialect.blogfa.com

برای ارائه نظرات به وبلاگ با پست الکترونیکی ali.rangbar@gmail.com  یا در قسمت نظرات وبلاگ گاهنوشت های شخصی مدیر وبلاگ مراجعه نمایید .

وبلاگ های مرتبط :

http://kheer.blogfa.com

http://beker.blogfa.com

http://ali-rangbar.blogfa.com

نظرات ()

آوردن دو حرف فارسی پشت سر هم به معنای تشدید آن حرف است.

مهجور نشاندهنده این است که این واژه بسیار کم تلفظ می شود

آوردن علامت " پس از یک حرف ببه معنای تلفظ قرص تر آن حرف است که با تشدید فرق می کند .

علامت ` نشان دهنده مکث کوتاه بین دو حرف در تلفظ است

خط تیره - نشان دهنده کلمه دو تکه ای است .

ß نوعی ب یا واو هست که تلفظ آن مانند ب هست اما لب ها به هم نزدیک می شوند (غنچه ای می شوند ) اما به هم نمی رسند و بیشتر ب هایی که در هر جایی از واژه به جز در اول واژه قرار دارند اینگونه تلفظ می شوند

Ṁ نوعی میم هست که در بیشتر حرف های واژه به جز در حرف اول اینگونه تلفظ می شود . تلفظ آن ،‌ همان تلفظ میم هست  با این تفاوت که به جای چسبیدن لب بالایی بر روی لب پایینی دندان های نیش با لب پایینی برخورد می کنند .

نظرات ()